ओखलढुङ्गाको गौरव

ओखलढुङ्गामा बुबा विष्णुचरण (सरकारी कर्मचारी तथा उपन्यासकार) को कार्यस्थलमा वि.सं. १९६९ जेठ ९ (सन् १९१२ मे २१) मा जन्मिएका सिद्धिचरण श्रेष्ठले सन् १९१९ मा परिवार काठमाडौं फर्कँदासम्म, सात वर्षको उमेरसम्म, जन्मथलोकै पहाडमा बाल्यकाल बिताए।

दरबार हाइस्कुलमा पढ्दा सन् १९२६ मा नेपाल भाषाका कवि सिद्धिदास अमात्यलाई भेटे र उनलाई गुरु मानेँ। १३ वर्षको उमेरदेखि कविता लेख्न थालेका उनले नेपाली र नेपाल भाषा दुवैमा लेखे।

वि.सं. १९९० को भूकम्पपछि "भुइँचालो" सङ्ग्रहमा त्यसको पीडा समेटे, र चार वर्षकै पहिलो छोराको मृत्युको शोक "विश्व व्यथा" मा पोखे।

सन् १९४० मा क्रान्तिबिना स्थायी शान्ति हुँदैन भन्ने कविताका कारण राणा शासनले उनलाई १८ वर्ष कैदको सजाय दियो; बुबाको किरियासमेत गर्न नपाई उनी सन् १९४५ मा रिहा भए।

जन्म र बाल्यकालको भूमिप्रतिको श्रद्धाका रूपमा लेखिएको "मेरो प्यारो ओखलढुङ्गा" उनको सबैभन्दा प्रिय रचना बन्यो — परदेशिएका हरेक नेपालीको गीत, जसलाई नारायणगोपालले गाए।

उनले पछि दैनिक "आवाज" को सम्पादन गरे, र आज ओखलढुङ्गाको नगरपालिका र राजमार्गले उनकै नाम बोकेका छन्।

ओखलढुङ्गाको रुम्जाटारमा जन्मिएकी मेलवादेवी गुरुङ नेपालकी पहिलो महिला गायिकाका रूपमा चिनिन्छिन्।

उनले कलकत्तामा गीत रेकर्ड गराइन्, "न घरलाई घर कहिन्छ, नारी नै दरबार हो" गीतबाट चर्चित भइन् र प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेरका लागि पनि गाउँथिन्।

शास्त्रीय र उपशास्त्रीय सङ्गीतमा तालिम लिएकी उनी नेपाली सङ्गीतका सुरुका महिला सङ्गीतकारमध्ये एक मानिन्छिन् — पछिका हरेक नेपाली महिला गायिकाका लागि बाटो खोल्ने अग्रणी।

जन आन्दोलन २ पछिको नयाँ राष्ट्रिय गान सयौं थुंगा फूलका हामी का रचनाकार प्रदीपकुमार राई/ व्याकुल माइला को जन्म २०२९ साल चैतमा थाक्ले-८ हिलेपानी, ओखलढुङ्गामा भएको हो.

भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा हालै आएको लेदो सहितको बाढीमा त्रिशूली ३ए मा थुनिएका २ जनालाई जीवितै उद्धार गर्ने मुख्य टोलीका सदस्य